Tam sulandırılmış değerleme (Fully diluted valuation, FDV)
Kısaca FDV (tam sulandırılmış değerleme), token fiyatı çarpı maksimum arzdır: var olacak tüm token'lar şimdiden dolaşımda olsaydı projenin değeri.
Fully diluted valuation, yani FDV, bir token'ın fiyatının var olacak maksimum token sayısıyla çarpımıdır. Bu sayı hâlâ kilitli, vesting'i tamamlanmamış veya henüz mint edilmemiş token'ları da içerir. Piyasa değeri yalnızca dolaşımdaki arzı sayar. FDV ise farklı bir soruya cevap verir: arzın tamamı şimdiden aynı fiyattan işlem görseydi bu proje ne ederdi?
İki sayı arasındaki fark gelecekteki arzdır. Diyelim ki bir token 0,50 $'dan işlem görüyor, dolaşımda 100 milyon adet var ve maksimum arzı 1 milyar. Piyasa değeri 50 milyon $, FDV ise 500 milyon $'dır. Geri kalan 900 milyon token genellikle ekip tahsislerinde, yatırımcı vesting'inde, hazinelerde, staking ödüllerinde veya ekosistem fonlarında durur ve zamanla unlock'lar ve emisyonlar yoluyla piyasaya ulaşır.
Bu önemlidir, çünkü yeni arz satış baskısıdır. Dolaşımdaki arz on katına çıkar ve talep sabit kalırsa, piyasa değerinin aynı kalması için fiyatın düşmesi gerekir. Küçük piyasa değerli ve devasa FDV'li bir token ucuz görünür ve az hacimle kolayca hareket eder, ama önünde de çok fazla sulanma (dilution) vardır. Piyasa değerini FDV'ye bölmek, arzın ne kadarının zaten piyasada olduğuna dair hızlı bir fikir verir. Düşük bir oran, token'ların çoğunun henüz gelmediği anlamına gelir.
FDV varsayımsal bir sayıdır ve tuzakları vardır. Bir token'ın maksimum arzı yoksa veya sahibi daha fazla mint edebiliyorsa güvenilir bir FDV hiç yoktur. Bazı takip siteleri de onu farklı hesaplar veya maksimum arz yerine toplam arzı kullanır; bu yüzden rakamları kaynaklar arasında karşılaştırın. Sığ likiditede tek bir işlem fiyatı belirleyebilir; bu da o fiyata dayanan her değerlemeyi neredeyse anlamsız kılar.
FDV'ye dayanmadan önce vesting takvimine bakın: cliff'lerin ne zaman bittiğine, ne kadarının unlock olacağına ve kilitli token'ları kimin tuttuğuna. Sözleşmenin daha fazla mint edip edemediğini kontrol edin. Ardından FDV'yi yalnızca piyasa değeriyle değil, benzer projelerle karşılaştırın. Yüksek bir FDV bir çöküşü öngörmez, düşük bir FDV de bir token'ı güvenli yapmaz; ama size ne kadar arzın hâlâ beklediğini söyler.