Impermanent loss

Impermanent loss คือส่วนต่างระหว่างมูลค่าโทเค็นของคุณใน automated market maker pool กับมูลค่าที่โทเค็นเหล่านั้นจะมี หากคุณถือไว้ในกระเป๋าเฉยๆ เกิดขึ้นเมื่อคุณฝากสินทรัพย์สองตัวเข้า liquidity pool แล้วราคาสัมพัทธ์ของทั้งสองเปลี่ยนไป คำว่า “impermanent” หรือชั่วคราว หมายถึงส่วนต่างนี้จะลดลงถ้าอัตราส่วนราคากลับไปเท่ากับตอนที่คุณฝาก แต่จะกลายเป็นการขาดทุนถาวรทันทีที่คุณถอนออกในอัตราส่วนที่ต่างไป

ในเชิงกลไก pool แบบ constant-product จะรักษาผลคูณของยอดคงเหลือโทเค็นทั้งสองให้คงที่ และนักเก็งกำไรส่วนต่าง (arbitrageur) จะเทรดกับ pool จนราคาใน pool ตรงกับราคาตลาดภายนอก ถ้าโทเค็นตัวหนึ่งราคาขึ้น เทรดเดอร์จะซื้อมันจาก pool ทำให้ pool เหลือโทเค็นตัวที่ขึ้นน้อยลงและมีโทเค็นอีกตัวมากขึ้น พูดง่ายๆ คือคุณถูกบังคับขายโทเค็นที่กำลังขึ้นและซื้อโทเค็นที่กำลังลงโดยอัตโนมัติ ความสูญเสียขึ้นอยู่กับว่าอัตราส่วนราคาเคลื่อนไปไกลแค่ไหนเท่านั้น ไม่เกี่ยวกับทิศทาง ราคาเปลี่ยน 2 เท่าไม่ว่าขึ้นหรือลงจะขาดทุนราว 5.7% เมื่อเทียบกับการถือเฉยๆ และถ้าเปลี่ยน 5 เท่าจะขาดทุนราว 25.5%

ค่าธรรมเนียมการเทรดคือสิ่งที่ควรจะชดเชยความเสี่ยงนี้ให้คุณ ถ้าค่าธรรมเนียมที่ได้มากกว่าความสูญเสีย คุณก็ได้ผลตอบแทนดีกว่าการถือเฉยๆ แต่ถ้าไม่ถึง การไม่ทำอะไรเลยจะดีกว่า สำหรับโทเค็นขนาดเล็กปัญหานี้รุนแรงมาก เพราะโทเค็นใหม่ที่จับคู่กับ SOL, ETH หรือ stablecoin อาจพุ่ง 10 เท่า หรือร่วงเกือบเป็นศูนย์ ในกรณีหลัง pool จะเหลือแต่โทเค็นที่ตายแล้วเกือบทั้งหมด ส่วน pool ของ stablecoin สองตัว หรือสินทรัพย์สองตัวที่ราคาเคลื่อนไหวตามกัน จะได้รับผลกระทบน้อยกว่ามาก

ระวังผลตอบแทนที่โฆษณา ซึ่งนับ reward token ตามราคาตลาดที่ผันผวนและไม่คิด impermanent loss เลย ควรเทียบปริมาณการเทรดของ pool กับสภาพคล่อง เพราะค่าธรรมเนียมมาจากปริมาณการเทรดเท่านั้น ตรวจดูว่าสภาพคล่องถูกล็อกไว้หรือไม่ และโทเค็นมีข้อจำกัดในการขายหรือเปล่า เพราะ pool ที่ออกไม่ได้เป็นปัญหาที่ใหญ่กว่าตัว loss เสียอีก ส่วน concentrated-liquidity position จะขยายทั้งค่าธรรมเนียมและความสูญเสีย และจะหยุดสร้างรายได้เมื่อราคาออกนอกช่วงที่คุณเลือกไว้