Kaldıraç (Leverage)
Kısaca Kaldıraç, borçlanma veya marjin yoluyla kendi sermayenizden büyük bir pozisyonla işlem yapmaktır; hem kazançları hem de kayıpları büyütür.
Kaldıraç, koyduğunuz sermayeden daha büyük bir pozisyon tutmak demektir. Bir çarpan olarak ifade edilir: 10x'te kendi 100 $'ınız 1.000 $'lık pozisyonu kontrol eder. Kâr ve zararlar yatırdığınız tutar üzerinden değil, pozisyonun tamamı üzerinden hesaplanır. Marjin hesaplarında ve lending protokollerinde bu gerçek bir kredi ile işler; perpetual futures'ta ise borsa, pozisyonun geri kalan değerini size ödünç vermeden, yatırdığınız marjine karşı pozisyon büyüklüğünüzü takip eder.
Genellikle marjin denen bir teminat yatırırsınız ve platform bir tasfiye fiyatı belirler. Teorik olarak 10x'te aleyhinize %10'luk bir hareket marjini tüketir, 20x'te ise bunun için yalnızca %5 yeterlidir. Ancak bu rakamlar yalnızca marjinin tamamen tükenmesini anlatır. Bakım marjini (maintenance margin) gereklilikleri ve ücretler nedeniyle tasfiye genellikle o noktadan önce tetiklenir. Platforma bağlı olarak tasfiye kısmi olabilir veya küçük bir bakiye bırakabilir, ancak marjinin çoğunu ve üstüne bir tasfiye ücretini kaybetmeyi beklemelisiniz.
Kaldıraçlı bir pozisyon tutmanın sürekli maliyetleri de vardır. Marjin hesapları borç faizi alır. Perpetual futures, long ve short'lar arasında akan funding ödemeleri kullanır; funding oranına ve işlemdeki tarafınıza bağlı olarak bunları ödeyebilir veya alabilirsiniz.
Bu, küçük piyasa değerli token'larda çok önemlidir. Bir saatte %20 veya daha fazla hareket edebilirler ve sığ likidite, fiyatı delip geri dönen sert fitiller (wick) oluşturur. Kaldıraçlı bir long, dakikalar sonra geri dönen bir fitille tasfiye edilebilir ve sizi doğru çıkacak bir işlemin dışında bırakır. Zorunlu tasfiyeler ayrıca satış veya alış baskısı ekler; bu da fiyatı daha da itebilir ve daha fazla tasfiyeyi tetikleyebilir.
Kaldıraçlı bir pozisyon açmadan önce tasfiye fiyatını ve mevcut fiyattan ne kadar uzakta olduğunu kontrol edin. Marjinin izole mi (yalnızca o pozisyon risk altında) yoksa çapraz mı (o marjin hesabındaki uygun teminatın oradaki tüm pozisyonlarınızı desteklediği) olduğunu öğrenin. Ücretlere, funding veya borç oranına ve tasfiyenin son işlem fiyatını mı yoksa bir oracle fiyatını mı kullandığına bakın. Yaygın tuzaklar; likiditesi düşük token'larda yüksek çarpanlar kullanmak, zarardaki bir pozisyona teminat eklemek ve kaldıraçlı bir işlemi bekleyip geçirebileceğiniz bir spot alım gibi görmektir.