DeFi (Tài chính phi tập trung)

DeFi, viết tắt của decentralized finance hay tài chính phi tập trung, bao gồm các dịch vụ tài chính được xây dựng bằng hợp đồng thông minh trên blockchain công khai. Thay vì để một công ty giữ tiền, bạn kết nối ví và tương tác trực tiếp với mã nguồn. Swap, cho vay, đi vay, kiếm lợi suất và giao dịch phái sinh đều có phiên bản DeFi.

Các thành phần nền tảng khá đơn giản. Sàn giao dịch phi tập trung sử dụng pool thanh khoản và cơ chế tạo lập thị trường tự động thay vì sổ lệnh do một công ty vận hành. Giao thức cho vay tập hợp tiền gửi vào các pool và cho phép người dùng vay dựa trên tài sản thế chấp, đồng thời thanh lý các vị thế không còn đáp ứng ngưỡng đảm bảo. Oracle đưa dữ liệu giá bên ngoài vào hợp đồng. Vì các thành phần này có tính mở, ứng dụng có thể xây dựng chồng lên nhau, tạo nên đặc tính gọi là khả năng kết hợp, hay composability.

Với người nắm giữ token nhỏ, DeFi thường là nơi token được giao dịch đầu tiên, thông qua pool trên DEX thuộc Solana, BNB Chain, Base hoặc Ethereum, từ rất lâu trước khi được niêm yết trên sàn tập trung. DeFi không yêu cầu cấp phép nên bất kỳ ai cũng có thể tạo token hoặc pool, và không có bên nào sàng lọc những gì được niêm yết. Không có bộ phận hỗ trợ khách hàng và cũng không thể đảo ngược giao dịch thực hiện nhầm.

Rủi ro cũng chồng lên nhau. Lỗi trong một giao thức có thể lan sang các giao thức phụ thuộc vào nó, oracle có thể bị thao túng và khóa quản trị có thể bị lạm dụng. Lợi suất quảng cáo cao thường được trả bằng token thưởng mới phát hành, có giá giảm khi người farm bán ra. Hãy kiểm tra giao thức đã hoạt động bao lâu, đang nắm giữ bao nhiêu giá trị, đã được kiểm toán hay chưa, ai kiểm soát việc nâng cấp và bạn đang cấp những quyền nào khi kết nối ví.