MEV (Maximal extractable value)
สรุปสั้น ๆ MEV คือกำไรที่ผู้ผลิตบล็อกและบอตดึงออกมาจากการจัดลำดับ แทรก หรือกีดกันธุรกรรมในบล็อก ซึ่งมักทำให้ผู้เทรดเสียประโยชน์
MEV ย่อมาจาก maximal extractable value เดิมเรียกว่า miner extractable value หมายถึงกำไรส่วนเพิ่มที่ใครบางคนทำได้จากการเลือกว่าจะนำธุรกรรมใดเข้าไปในบล็อกและจัดเรียงอย่างไร เนื่องจากลำดับการซื้อขายส่งผลต่อราคาที่แต่ละธุรกรรมได้รับ การควบคุมลำดับจึงมีมูลค่าเป็นตัวเงิน
รูปแบบที่พบบ่อยที่สุดคือ arbitrage การล้างสถานะ และ sandwich attack ในการทำ sandwich บอตจะเห็นธุรกรรม swap ของคุณที่รออยู่ใน mempool แล้วซื้อก่อนคุณเพื่อดันราคาขึ้น ปล่อยให้คำสั่งของคุณถูกดำเนินการที่ราคาแย่ลง จากนั้นขายทันทีหลังคุณ ค่า slippage ที่คุณยอมรับเป็นตัวกำหนดว่าบอตจะดึงผลประโยชน์ไปได้มากเพียงใด บน Ethereum ผู้หาโอกาส MEV หรือ searcher จะรวมธุรกรรมเหล่านี้เป็น bundle และจ่ายให้ผู้สร้างบล็อกกับ validator เพื่อให้บรรจุธุรกรรม ส่วน Solana ก็มีรูปแบบของตัวเองที่อาศัยซอฟต์แวร์ validator และการประมูล bundle
เรื่องนี้ส่งผลมากที่สุดเมื่อเทรดโทเคนขนาดเล็กที่มีสภาพคล่องบาง ซึ่งการซื้อเพียงครั้งเดียวก็ขยับราคาได้มาก การตั้ง slippage ไว้กว้าง เช่น 20% ขึ้นไป เปิดช่องให้บอตดึงส่วนต่างไปได้เกือบทั้งหมด แต่ MEV ไม่ได้ทำร้ายผู้ใช้ทุกรูปแบบ เพราะ arbitrage ช่วยให้ราคาในแต่ละพูลสอดคล้องกัน และการล้างสถานะช่วยให้ตลาดกู้ยืมยังมีสินทรัพย์เพียงพอรองรับภาระหนี้
เพื่อลดความเสี่ยง ให้ตั้ง slippage ต่ำที่สุดเท่าที่ธุรกรรมยังทำได้และแบ่งคำสั่งซื้อขายขนาดใหญ่เป็นส่วนย่อย กระเป๋าและ DEX aggregator หลายรายมีระบบส่งธุรกรรมแบบส่วนตัวหรือแบบป้องกัน MEV ซึ่งช่วยไม่ให้ธุรกรรม swap ของคุณปรากฏใน mempool สาธารณะ หากธุรกรรมสำเร็จที่ราคาแย่กว่าราคาที่แสดงไว้มาก ให้ตรวจสอบบน block explorer การมีธุรกรรมซื้อและขายจากที่อยู่เดียวกันประกบก่อนและหลังธุรกรรมของคุณทันทีเป็นสัญญาณคลาสสิกของ sandwich attack