İş İspatı (Proof of Work)
Kısaca İş ispatı, madencilerin blok eklemek için hesaplama gücüyle bulmaca çözdüğü ve zincirin geçmişini değiştirmeyi maliyetli kılan bir mutabakat mekanizmasıdır.
İş ispatı (PoW), Bitcoin'in merkezi bir otorite olmadan işlemlerin sırası üzerinde uzlaşmak için kullandığı yöntemdir. Madenciler bir sonraki bloğu üretmek için yarışır; kazanan, blok ödülünü ve işlem ücretlerini alır. Litecoin, Dogecoin, Monero ve Ethereum Classic de PoW kullanan zincirler arasındadır.
Bir blok üretmek için madenci, bekleyen işlemleri bir araya getirir ve nonce adı verilen sayıyı değiştirerek blok başlığını tekrar tekrar hash işleminden geçirir. Amaç, hedef değerin altında bir hash bulmaktır. Bunun bir kestirmesi yoktur: uygun sonucu bulmak çok sayıda deneme gerektirir, ancak herkes sonucu anında doğrulayabilir. Ağ, blokların düzenli aralıklarla üretilmesi için zorluğu ayarlar; Bitcoin'de bu süre yaklaşık on dakikadır. Düğümler, birikmiş toplam işi en fazla olan geçerli zinciri takip eder.
Bu önemlidir, çünkü geçmişi yeniden yazmak, söz konusu işi ağın geri kalanından daha hızlı yeniden yapmayı gerektirir. Büyük bir zincirde bu, dünya genelindeki madencilik gücünün çoğunu kontrol etmek anlamına gelir. Büyük bir PoW zincirinde onaylanmış işlemleri geri almayı çok zor kılan da budur. Küçük PoW zincirlerinde ise durum farklıdır: ağı koruyan hash gücü düşük olduğundan saldırganlar, %51 saldırısı düzenleyip coin'leri çift harcamak için yeterli gücü kiralayabilir.
Bu modelin bedeli, enerji tüketimi ve özel donanım ihtiyacıdır; bunlar madenciliğin büyük işletmelerde ve havuzlarda yoğunlaşmasına yol açabilir. Bir PoW coin'i değerlendirirken toplam hash rate'e, bu gücün havuzlar arasında ne kadar yoğunlaştığına ve algoritmasının çok daha büyük bir zincirle aynı donanımı kullanıp kullanmadığına bakın; aynı donanımın kullanılması, saldırı gücü kiralamayı kolaylaştırır. Madenci ödüllerini zaman içinde azaltan halving'ler dahil, coin'in ihraç takvimini de inceleyin.