สระสภาพคล่อง (Liquidity pool)

Liquidity pool คือ smart contract ที่เก็บสำรองของสินทรัพย์สองชนิด เช่น โทเคนเล็ก ๆ คู่กับ SOL, ETH, BNB หรือ stablecoin บน decentralized exchange คุณเทรดกับพูลนี้แทนที่จะเทรดกับออเดอร์ของอีกฝ่าย ใครก็สร้างพูลสำหรับคู่โทเคนใดก็ได้ ทำให้โทเคนใหม่เอี่ยมสามารถเทรดได้ภายในไม่กี่นาทีหลังเปิดตัว

พูลส่วนใหญ่เป็น automated market maker (AMM) ในดีไซน์แบบคลาสสิก คอนแทรคต์จะรักษาผลคูณของสำรองทั้งสองฝั่งให้คงที่ เมื่อคุณซื้อโทเคน คุณใส่สินทรัพย์คู่เข้าไปและดึงโทเคนออกมา โทเคนในพูลจึงหายากขึ้นและราคาสูงขึ้น ส่วนการขายก็ทำงานกลับกัน Liquidity provider (LP) ฝากสินทรัพย์ทั้งสองฝั่ง รับ LP token ซึ่งแทนสัดส่วนของตนในพูล และได้ส่วนแบ่งจากค่าธรรมเนียมของทุกการสว็อป

ขนาดของพูลสำคัญกว่าที่มือใหม่ส่วนใหญ่คาดไว้ ในพูลที่ตื้น แค่ซื้อไม่มากก็ทำให้ราคาขยับแรง และการขายภายหลังก็ดันราคากลับลงแรงไม่แพ้กัน market cap ที่เห็นเป็นเพียงราคาคูณด้วยซัพพลาย และไม่ได้บอกเลยว่าผู้ถือโทเคนจะออกจากตำแหน่งได้จริงหรือไม่ จำนวนสินทรัพย์คู่ที่อยู่ในพูลต่างหากคือขีดจำกัดที่แท้จริงของสิ่งที่ทุกคนจะขายได้

ก่อนซื้อโทเคนเล็ก ๆ ให้ดูพูลบน block explorer หรือหน้า DEX analytics เทียบขนาดพูลกับไม้ที่คุณจะเทรด และเช็ก price impact ที่หน้าสว็อปแสดงก่อนกดยืนยัน จากนั้นดูว่าใครถือ LP token อยู่ ถ้าผู้สร้างถือไว้โดยไม่ล็อก หรือถอนสภาพคล่องได้ตามใจ เขาก็ดูดสินทรัพย์คู่ออกไปแล้วทิ้งให้คุณถือโทเคนไร้ค่าได้ ซึ่งก็คือ rug pull การล็อกหรือเผา LP token ช่วยลดความเสี่ยงนี้แต่ไม่ได้ทำให้หมดไป นอกจากนี้ พูลที่ดูดีก็อาจอยู่เบื้องหลังคอนแทรคต์ที่บล็อกการขาย การมีพูลอยู่จึงไม่ใช่หลักฐานว่าคุณจะขายได้