صرافی غیرمتمرکز (DEX)
خلاصه صرافی غیرمتمرکز یا DEX امکان سواپ توکن از کیف پول خودتان با قراردادهای هوشمند را فراهم می‌کند؛ هنگام معامله کنترل دارایی دست خودتان است.
DEX، مخفف صرافی غیرمتمرکز، مجموعه‌ای از قراردادهای هوشمند است که امکان معامله توکن‌ها را مستقیماً از کیف پول خودتان فراهم می‌کند. نیازی به حساب کاربری یا سپردن دارایی به یک شرکت نیست. کیف پول را متصل می‌کنید، سواپ را تأیید می‌کنید و توکن‌ها در یک تراکنش روی بلاکچین جابه‌جا می‌شوند.
بیشتر DEXها در سولانا، BNB Chain، بیس و اتریوم از استخرهای نقدینگی استفاده می‌کنند؛ ذخایری از دو توکن که کاربران دیگر سپرده‌گذاری کرده‌اند. در مدل پایه حاصل‌ضرب ثابت، بازارساز خودکار قیمت را بر اساس نسبت این ذخایر تعیین می‌کند؛ بنابراین هر معامله قیمت را تغییر می‌دهد. مدل‌های دیگر، مانند نقدینگی متمرکز، از فرمول‌های متفاوتی استفاده می‌کنند. بعضی DEXها به‌جای استخر، دفتر سفارش دارند و تعداد کمی هم برای تطبیق سفارش‌ها به یک اپراتور متکی هستند، درحالی‌که دارایی همچنان در کیف پول خودتان می‌ماند. هر کسی می‌تواند برای هر توکنی استخر بسازد؛ به همین دلیل توکن‌های جدید معمولاً خیلی پیش از لیست شدن در صرافی‌های متمرکز، در DEXها معامله می‌شوند.
در مقابل، کسی توکن‌های لیست‌شده را غربال نمی‌کند و کسی هم نمی‌تواند اشتباه را برگرداند. ساخت استخر برای یک توکن کلاهبرداری به‌اندازه یک توکن معتبر آسان است و اگر سواپ را به قرارداد اشتباهی بفرستید، دارایی از دست می‌رود. دو نوع هزینه را به‌راحتی می‌توان با هم اشتباه گرفت. پرایس ایمپکت یا اثر قیمتی، میزان تغییری است که سفارش خودتان در قیمت استخر ایجاد می‌کند و هرچه نقدینگی استخر کمتر باشد، بیشتر می‌شود. اسلیپیج اختلاف میان قیمتی است که هنگام امضا انتظار داشتید و قیمتی که واقعاً معامله با آن انجام شد؛ این اختلاف می‌تواند ناشی از معاملاتی هم باشد که پیش از معامله شما اجرا می‌شوند.
پیش از خرید، مطمئن شوید از رابط کاربری اصلی استفاده می‌کنید، چون نسخه‌های جعلی DEXهای معروف از شگردهای رایج فیشینگ هستند. به‌جای جست‌وجو بر اساس نام، آدرس قرارداد توکن را از منبعی قابل اعتماد تأیید کنید؛ هر کسی می‌تواند توکنی با نام و نماد کپی‌شده بسازد. نقدینگی استخر و قفل بودن آن را بررسی کنید. قفل فقط یعنی نقدینگی تا مدت مشخصی قابل برداشت نیست. این موضوع توکن را امن نمی‌کند، چون خود قرارداد توکن همچنان ممکن است فروش را مسدود کند، مالیات سنگینی بگیرد یا عرضه جدید مینت کند. در مورد مجوزهای توکن هم محتاط باشید، چون سواپ اغلب به مجوز خرج کردن توکن نیاز دارد که بعداً می‌توانید آن را لغو کنید.