DAO

DAO, viết tắt của decentralized autonomous organization (tổ chức tự trị phi tập trung), là một nhóm quản lý quỹ chung hoặc một giao thức thông qua các quy tắc được viết trong smart contract. Thay vì một ông chủ hay một hội đồng quyết định kho quỹ (treasury) được chi vào đâu, các thành viên gửi đề xuất và bỏ phiếu. Nếu đề xuất được thông qua, một contract hoặc một nhóm nhỏ người ký sẽ thực thi nó. Một số DAO còn lập pháp nhân hoặc một lớp vỏ bọc pháp lý khác quanh mình, nên DAO và công ty không phải lúc nào cũng đối lập nhau.

Hầu hết DAO phát hành một governance token, và quyền biểu quyết của bạn thường là số token bạn nắm giữ hoặc được ủy quyền cho bạn. Quy trình điển hình là thảo luận trên forum, gửi đề xuất chính thức, một khoảng thời gian bỏ phiếu vài ngày, và quorum, tức mức tham gia tối thiểu để kết quả được tính. Sau đó, việc thực thi thường phải chờ sau một timelock, một khoảng trễ để người nắm giữ có thời gian phản ứng. Một số DAO bỏ phiếu off-chain bằng thông điệp có chữ ký để tránh phí gas, và việc thực thi khi đó phụ thuộc vào một cơ chế riêng, như các bên ký multisig hoặc một module thực thi on-chain.

Với người mua, riêng chữ DAO nói lên rất ít. Điều quan trọng là một lá phiếu thực sự có thể thay đổi được gì: treasury, các thiết lập phí, nâng cấp contract, hay không gì cả. Nhiều token nhỏ tự xưng là DAO trong khi đội ngũ và vài ví nắm phần lớn nguồn cung, nên mọi cuộc bỏ phiếu đều kết thúc theo ý họ. Ngay cả ở các dự án lớn hơn, tỷ lệ tham gia thấp nghĩa là một nhóm nhỏ delegate hoặc cá voi (whale) có thể quyết định hầu hết kết quả.

Trước khi tin vào nhãn DAO, hãy xem những holder lớn nhất và mức độ tập trung của họ. Kiểm tra ai kiểm soát treasury, và nó nằm trong multisig hay chỉ được chuyển đi khi có phiếu bầu được thông qua. Tìm hiểu xem contract quản trị có thể được nâng cấp không và bởi ai, cũng như có timelock nằm giữa cuộc bỏ phiếu và việc thực thi hay không. Sau đó hãy đọc các đề xuất trước đây và xem thực tế có bao nhiêu ví đã bỏ phiếu.

Có hai rủi ro đáng biết. Thứ nhất, ai đó có thể mua hoặc vay đủ token trước khi chụp snapshot để thông qua một đề xuất có hại. Việc chụp snapshot quyền biểu quyết trước khi cuộc bỏ phiếu mở sẽ chặn một số kiểu tấn công bằng flash loan, tức vay token rồi trả lại ngay trong một giao dịch, nhưng không ngăn được việc tích lũy token từ trước. Thứ hai là lỗi code: năm 2016, dự án Ethereum gốc có tên The DAO đã bị rút cạn hàng triệu ETH, dẫn đến cuộc hard fork tách Ethereum khỏi Ethereum Classic.