Tokenomics

Tokenomics หรือเศรษฐศาสตร์ของโทเคน อธิบายกฎเกณฑ์ที่ควบคุมอุปทาน (Supply) และการกระจายเหรียญ ครอบคลุมทั้ง Total Supply และ Max Supply รวมถึงสัดส่วนที่จัดสรรให้ทีมงาน นักลงทุน ชุมชน และ Liquidity ตลอดจนระยะเวลาที่เหรียญที่ถูกล็อกไว้จะทยอยปลดล็อกสู่ตลาด และมีกลไกเผาเหรียญ (Burn) หรือสร้างเหรียญใหม่เพิ่มขึ้นตามเวลาหรือไม่

ในเชิงกลไก กฎเหล่านี้ส่วนใหญ่ฝังอยู่ใน Smart Contract ของโทเคน และในสัญญาสำหรับ Vesting หรือ Staking เหรียญที่มี Fixed Supply จะสร้าง (Mint) เหรียญทั้งหมดตั้งแต่วันเปิดตัว ขณะที่เหรียญแบบ Inflationary จะสร้างเหรียญใหม่เป็นรางวัลสำหรับ Staking, Mining หรือการเพิ่มสภาพคล่อง บางโปรเจกต์อาจมี Tax ซื้อขาย, ระบบ Burn หรือ Reflection เพื่อแจกจ่ายค่าธรรมเนียมให้ผู้ถือเหรียญ ทั้งนี้ ตารางการปลดล็อกเหรียญของทีมงานและนักลงทุนมักเป็นส่วนที่สำคัญที่สุด เพราะกำหนดว่าจะมีแรงเทขายก้อนใหม่เข้ามามากน้อยเพียงใด

สำหรับนักลงทุน Tokenomics ช่วยอธิบายพฤติกรรมราคาที่ดูกราฟอย่างเดียวไม่เห็น เหรียญที่มี Circulating Supply ต่ำแต่มี Fully Diluted Valuation (FDV) สูง อาจดูเหมือนราคาถูก ทั้งที่เหรียญส่วนใหญ่ยังรอปลดล็อกออกมา ยิ่งในการเปิดตัวเหรียญขนาดเล็ก กระเป๋าใบเดียวที่ถือเหรียญถึง 1 ใน 4 ของซัพพลายก็สามารถลากหรือทุบราคาได้ตามใจชอบ ไม่ว่าโปรเจกต์จะดูดีแค่ไหนก็ตาม

ควรตรวจสอบตัวเลขจริง On-chain เสมอแทนที่จะเชื่อแผนภูมิวงกลมบนหน้าเว็บไซต์ เปรียบเทียบ Circulating Supply กับ Total และ Max Supply ส่องกระเป๋า Top Holders ผ่าน Block Explorer และเช็กวันสิ้นสุดช่วง Cliff ของการ Vesting ระวังฟังก์ชัน Mint ที่ Owner ควบคุมได้ การปรับแก้ Tax ซื้อขาย และเหรียญก้อนโตที่ตั้งชื่อว่า Marketing หรือ Ecosystem แต่อยู่ในกระเป๋าที่ทีมงานคุมทั้งหมด