توکنومیکس (Tokenomics)
خلاصه توکنومیکس طراحی اقتصادی یک توکن است: عرضه چقدر است، چه کسانی آن را در اختیار دارند، توکن‌های جدید چگونه وارد گردش می‌شوند و چه چیزی تقاضا را می‌سازد.
توکنومیکس، مخفف «اقتصاد توکن» (token economics)، قوانینی را توصیف می‌کند که بر عرضه و توزیع یک توکن حاکم‌اند. این قوانین شامل عرضه کل و حداکثر عرضه، نحوه تقسیم توکن‌ها بین تیم، سرمایه‌گذاران، جامعه و نقدینگی، سرعت ورود بخش‌های قفل‌شده به بازار، و این است که آیا چیزی در طول زمان توکن‌ها را حذف می‌کند یا توکن جدید می‌سازد.
از نظر فنی، بیشتر این قوانین در قرارداد توکن و در قراردادهای جداگانه‌ی وستینگ (vesting) یا استیکینگ (staking) قرار دارند. توکن با عرضه ثابت همه‌چیز را در زمان لانچ مینت می‌کند، اما توکن تورمی (inflationary) توکن‌های جدید را به‌عنوان پاداش استیکینگ، ماینینگ یا تأمین نقدینگی منتشر می‌کند. برخی توکن‌ها مالیات خرید و فروش، سوزاندن (burn) یا ریفلکشن (reflection) اضافه می‌کنند که کارمزدها را بین نگهدارندگان بازتوزیع می‌کند. برنامه‌ی آزادسازی سهم تیم و سرمایه‌گذاران در طول ماه‌ها یا سال‌ها اغلب مهم‌ترین بخش است، چون تعیین می‌کند چه میزان فشار فروش جدید در راه است.
برای یک هولدر، توکنومیکس بسیاری از رفتارهای قیمتی را توضیح می‌دهد که نمودار به‌تنهایی نشان نمی‌دهد. توکنی با عرضه در گردش کم و ارزش‌گذاری رقیق‌شده‌ی کامل (fully diluted valuation) بالا می‌تواند ارزان به نظر برسد، در حالی که بیشتر عرضه‌اش هنوز منتظر آزادسازی است. در لانچ‌های کوچک، یک کیف پول واحد که یک‌چهارم عرضه را دارد می‌تواند قیمت را هر طور بخواهد جابه‌جا کند، هر قدر هم که پروژه خوب به نظر برسد.
اعداد را روی بلاکچین بررسی کنید و به نمودار دایره‌ای روی وب‌سایت اعتماد نکنید. عرضه در گردش را با عرضه کل و حداکثر عرضه مقایسه کنید، بزرگ‌ترین هولدرها را در بلاک اکسپلورر ببینید و بفهمید کلیف (cliff) وستینگ چه زمانی تمام می‌شود. مراقب توابع مینت تحت کنترل مالک، مالیات‌های قابل تنظیم و تخصیص‌های بزرگ با برچسب بازاریابی یا اکوسیستم باشید که در کیف پول‌هایی تحت کنترل تیم قرار دارند.