Hard fork

Hard fork คือการเปลี่ยนแปลงโปรโตคอลของบล็อกเชนที่ไม่รองรับการทำงานร่วมกับเวอร์ชันเก่า (not backward compatible) บล็อกที่สร้างขึ้นภายใต้กฎใหม่จะถูกปฏิเสธโดยโหนดที่ยังรันซอฟต์แวร์เวอร์ชันเดิมอยู่ หากทุกคนอัปเกรด เครือข่ายก็จะเปลี่ยนผ่านไปใช้กฎใหม่ได้อย่างราบรื่น แต่หากมีกลุ่มผู้ใช้งานจำนวนมากปฏิเสธที่จะอัปเกรด เชนจะแยกออกเป็นสองเครือข่ายที่มีประวัติธุรกรรมร่วมกันจนถึงบล็อกที่เกิดการฟอร์ก

Hard fork ส่วนใหญ่เป็นการอัปเกรดตามแผนที่วางไว้ เช่น Ethereum ที่เคยฮาร์ดฟอร์กมาแล้วหลายครั้งเพื่อปรับโครงสร้างค่าธรรมเนียม เพิ่มฟีเจอร์ใหม่ๆ และเปลี่ยนผ่านสู่ Proof of Stake แต่กรณีที่มีข้อขัดแย้งจะต่างออกไป เช่นในปี 2016 หลังเหตุการณ์ The DAO hack เครือข่าย Ethereum ได้ทำ hard fork เพื่อดึงเงินที่ถูกขโมยกลับคืนมา และกลุ่มเสียงข้างน้อยที่เลือกใช้เชนเดิมต่อก็กลายเป็น Ethereum Classic หรือในปี 2017 ข้อพิพาทเรื่องขนาดบล็อกก็นำไปสู่การแยกตัวของ Bitcoin Cash ออกจาก Bitcoin ในทางกลับกัน Soft fork จะเป็นการปรับกฎให้เข้มงวดขึ้นในรูปแบบที่โหนดเวอร์ชันเก่ายังคงยอมรับได้

สำหรับผู้ถือเหรียญ การอัปเกรดตามแผนมักไม่ต้องทำอะไรเพิ่มเติมหากเก็บเหรียญไว้ใน self-custody wallet เพราะ Private key เดิมจะยังคงใช้งานบนเชนที่อัปเกรดแล้วได้ตามปกติ ทั้งนี้ศูนย์ซื้อขาย (Exchange) อาจระงับการฝากถอนชั่วคราวในช่วงที่เกิดการฟอร์ก แต่หากเกิดการแยกเชน (chain split) คุณมักจะได้รับเหรียญบนทั้งสองเชน ทว่ามูลค่าตลาดและการรองรับของ Exchange นั้นไม่มีอะไรการันตี และโทเคนที่ออกบนเลเยอร์ของเชนอาจใช้งานได้เพียงฝั่งใดฝั่งหนึ่งเท่านั้น

ควรระวังมิจฉาชีพที่ฉวยโอกาสช่วงฟอร์ก มักมีกระเป๋าเงินหรือเว็บไซต์ปลอมหลอกให้กรอก Seed phrase เพื่อเคลมเหรียญที่แยกออกมา ห้ามกรอกคีย์นี้ที่อื่นเด็ดขาดนอกจากในวอลเล็ตของตัวเอง เมื่อเกิด chain split ควรรอให้มีการยืนยันเรื่อง Replay protection ก่อนโอนเหรียญ เพื่อป้องกันไม่ให้ธุรกรรมบนเชนหนึ่งถูกคัดลอกไปรันซ้ำบนอีกเชน และควรติดตามประกาศทางการจากทีมนักพัฒนาหลักของเชนหรือจาก Exchange แทนการเชื่อโพสต์บนโซเชียลมีเดีย