Staking

Staking nghĩa là khóa token lại để chúng không thể di chuyển hoặc bán trong một khoảng thời gian, đổi lại bạn nhận phần thưởng. Thuật ngữ này bao gồm hai thứ khác nhau. Trên các chain proof-of-stake như Ethereum, Solana và BNB Chain, token được stake đóng vai trò tài sản thế chấp bảo chứng cho các validator, những người đề xuất và xác minh block. Với các dự án nhỏ hơn, staking thường có nghĩa là gửi token của chính dự án vào một contract để nhận thưởng.

Ở cấp độ chain, bạn có thể tự chạy một validator hoặc ủy quyền (delegate) token của mình cho một validator. Những validator luôn online và tuân thủ quy tắc sẽ nhận thưởng, đến từ token mới phát hành và phí giao dịch, còn delegator nhận một phần sau khi trừ hoa hồng của validator. Một số mạng phạt hành vi xấu hoặc thời gian ngừng hoạt động kéo dài bằng slashing, tức là hủy một phần số token đã stake, và delegator có thể mất một phần token cùng với validator. Hầu hết các mạng cũng có thời gian unbonding, từ một ngày đến vài tuần, trong đó token của bạn không sinh lời và không thể bán.

Staking ở cấp độ dự án hoạt động khác. Contract trả thưởng từ một quỹ do đội ngũ nạp vào hoặc từ lượng token được liên tục mint thêm, và phần thưởng thường chính là token bạn đã stake. APY cao được quảng cáo nhưng trả bằng một token giảm giá khi những người stake bán ra thì không phải là lợi suất đáng kể. Con số đó chỉ có ý nghĩa nếu token thưởng giữ được giá trị, và điều đó đúng là thứ bạn không thể trông cậy ở một token vốn hóa nhỏ.

Trước khi stake, hãy kiểm tra điều khoản khóa và unbonding, vì token không rút được thì không thể bán khi giá lao dốc. Hãy tìm hiểu phần thưởng thực sự đến từ đâu và quỹ thưởng kéo dài được bao lâu. Hãy tìm báo cáo audit, và kiểm tra xem owner có thể thay đổi tỷ lệ thưởng, tạm dừng rút tiền hoặc nâng cấp contract qua proxy hay không. Ngoài ra, hãy chắc chắn bạn đang ở đúng trang staking thật, vì các trang staking giả yêu cầu bạn cấp quyền cho ví là một chiêu phishing phổ biến.