Staking
สรุปสั้น ๆ Staking คือการล็อกคริปโตไว้ในเครือข่ายหรือ smart contract เพื่อช่วยรักษาความปลอดภัยหรือรับรางวัล มักมีช่วงล็อกและมีความเสี่ยงนอกเหนือจากราคา
Staking คือการล็อกโทเค็นไว้ไม่ให้โอนหรือขายได้ชั่วระยะหนึ่ง เพื่อแลกกับรางวัล คำนี้ครอบคลุมสองเรื่องที่ต่างกัน บน proof-of-stake chain อย่าง Ethereum, Solana และ BNB Chain โทเค็นที่ stake ทำหน้าที่เป็นหลักประกันให้ validator ที่เสนอและตรวจสอบบล็อก ส่วนในโปรเจกต์ขนาดเล็ก staking มักหมายถึงการฝากโทเค็นของโปรเจกต์เองเข้า contract ที่จ่ายรางวัลให้คุณ
ในระดับ chain คุณอาจรัน validator เองหรือ delegate โทเค็นให้ validator สักราย validator ที่ออนไลน์ตลอดและทำตามกฎจะได้รางวัล ซึ่งมาจากโทเค็นที่ออกใหม่และค่าธรรมเนียมธุรกรรม และ delegator จะได้ส่วนแบ่งหลังหักค่าคอมมิชชันของ validator บางเครือข่ายลงโทษพฤติกรรมไม่ดีหรือการออฟไลน์นานด้วย slashing ซึ่งทำลายโทเค็นที่ stake ไว้บางส่วน และ delegator อาจเสียโทเค็นไปพร้อมกับ validator ด้วย เครือข่ายส่วนใหญ่ยังมี unbonding period ตั้งแต่หนึ่งวันไปจนถึงหลายสัปดาห์ ซึ่งช่วงนั้นโทเค็นของคุณไม่ได้รางวัลและขายไม่ได้
Staking ระดับโปรเจกต์ทำงานต่างออกไป contract จ่ายรางวัลจาก pool ที่ทีมเติมไว้ หรือจากโทเค็นที่มิ้นต์เพิ่มเรื่อยๆ และรางวัลมักเป็นโทเค็นตัวเดียวกับที่คุณ stake APY ที่โฆษณาสูงแต่จ่ายเป็นโทเค็นที่ราคาตกตามแรงขายของผู้ stake ไม่ถือเป็นผลตอบแทนที่แท้จริงนัก ตัวเลขนั้นมีความหมายก็ต่อเมื่อ reward token รักษามูลค่าได้ ซึ่งเป็นสิ่งที่คุณวางใจไม่ได้เลยกับโทเค็น small-cap
ก่อน stake ให้ตรวจเงื่อนไขการล็อกและ unbonding เพราะโทเค็นที่ถอนไม่ได้ก็ขายตอนราคาร่วงหนักไม่ได้เช่นกัน หาให้ได้ว่ารางวัลมาจากไหนจริงๆ และ reward pool อยู่ได้นานแค่ไหน ดูว่ามีการ audit หรือไม่ และเจ้าของสามารถเปลี่ยนอัตรารางวัล หยุดการถอน หรืออัปเกรด contract ผ่าน proxy ได้หรือเปล่า นอกจากนี้ต้องแน่ใจว่าอยู่ในหน้า staking ตัวจริง เพราะเว็บ staking ปลอมที่ขอ wallet approval เป็นวิธี phishing ที่พบบ่อย