کارمزد گس (Gas fee)
خلاصه کارمزد گس مبلغی است که با ارز بومی بلاکچین می‌پردازید تا تراکنش شما توسط ولیدیتورهای شبکه پردازش و ثبت شود.
کارمزد گس مبلغی است که برای پردازش و ثبت تراکنش‌تان به شبکه می‌پردازید. آن را با ارز بومی (native) چین پرداخت می‌کنید، مثل ETH در Ethereum و Base، BNB در BNB Chain یا SOL در Solana. این کارمزد به ولیدیتورهایی می‌رسد که تراکنش شما را در بلاک قرار می‌دهند، نه به اپلیکیشن یا تیم توکن، و در بعضی چین‌ها بخشی از آن سوزانده (burn) می‌شود.
در چین‌های EVM، کارمزد برابر است با مقدار محاسباتی که تراکنش شما مصرف می‌کند ضرب در قیمت هر واحد، که با gwei بیان می‌شود. یک انتقال ساده محاسبات کمی می‌خواهد، ولی سواپ (swap) یا تعامل با قرارداد بسیار بیشتر. وقتی افراد زیادی برای فضای محدود بلاک رقابت می‌کنند قیمت هر واحد بالا می‌رود، پس همان کار در زمان شلوغی می‌تواند خیلی گران‌تر تمام شود. از ارتقای London در Ethereum به بعد، این قیمت از یک base fee که پروتکل تعیین می‌کند و یک tip اختیاری برای گرفتن اولویت تشکیل می‌شود.
Solana متفاوت کار می‌کند، با base fee بسیار کوچک و یک priority fee اختیاری. شبکه‌های لایه ۲ مثل Base ارزان‌ترند چون تراکنش‌های زیادی را دسته‌ای جمع می‌کنند و بعد روی Ethereum تسویه می‌کنند. اما ارزان به معنای رایگان نیست و باز هم برای پرداخت به ارز بومی نیاز دارید.
اهمیت این موضوع در این است که بدون آن ارز نمی‌توانید هیچ کاری انجام دهید. تله‌ی رایج مبتدی‌ها کیف پولی است که توکنی با ارزش واقعی دارد ولی هیچ ارز بومی ندارد؛ یعنی نمی‌توانید بفروشید، منتقل کنید یا حتی اپروو را لغو کنید، مگر اینکه شارژ کنید. کارمزدها روی معاملات کوچک هم سنگین‌اند، چون هزینه‌ی ثابت چند دلار سهم بزرگی از یک خرید بیست‌دلاری است.
تراکنش ناموفق هم گس می‌سوزاند، چون شبکه پیش از برگشت (revert) تراکنش کار را انجام داده است. این اغلب وقتی پیش می‌آید که اسلیپیج (slippage) برای یک توکن پرنوسان خیلی کم تنظیم شده باشد، یا قرارداد جلوی فروش را بگیرد. پیش از امضا مطمئن شوید روی شبکه‌ی درست هستید، تخمین کارمزد را بخوانید و از تنظیم دستی کارمزدهای افراطی احتیاط کنید. اگر تراکنش فروش یک توکن تخمین گس غیرعادی بالایی نشان داد یا در شبیه‌سازی شکست خورد، آن را علامت هشدار بدانید و پیش از خرید بیشتر قرارداد را بررسی کنید.