Smart contract (hợp đồng thông minh)
Tóm lại Smart contract là chương trình lưu trên blockchain, chạy đúng như code khi được gọi, giữ tiền và thực thi quy tắc mà không cần trung gian.
Smart contract là đoạn code được triển khai tại một địa chỉ trên blockchain. Khi đã hoạt động, bất kỳ ai cũng có thể gửi giao dịch tới nó, và mọi node chạy cùng một đoạn code để đồng thuận về kết quả. Token, pool trên DEX, thị trường cho vay, bộ sưu tập NFT và bridge đều được xây từ các smart contract.
Về cơ chế, một contract có các hàm và trạng thái được lưu trữ, chẳng hạn danh sách số dư. Gọi một hàm làm thay đổi trạng thái sẽ tốn phí gas, khoản này trả cho validator để thực thi và ghi nhận. Trên các chain EVM như Ethereum, BNB Chain và Base, contract thường được viết bằng Solidity và biên dịch thành bytecode. Solana gọi chúng là program, và số dư token ở đó nằm trong các account riêng do một token program dùng chung quản lý, thay vì mỗi token một contract.
Với người mua token, contract mới là bộ luật thực sự. Dù website hay nhóm chat nói gì, chính code quyết định chủ sở hữu có thể mint thêm nguồn cung, đánh thuế khi bán, tạm dừng giao dịch hay đưa ví vào blacklist hay không. Giao dịch gửi tới contract không thể hoàn tác, nên một lỗi hoặc một quy tắc độc hại sẽ ảnh hưởng đến mọi người đang giữ token cùng lúc.
Trước khi mua, hãy kiểm tra source code đã được verify trên block explorer để bạn đọc được nó làm gì, thay vì chỉ tin vào bytecode. Tìm các hàm chỉ owner mới gọi được và xem quyền sở hữu đã được renounce hay chuyển cho multisig chưa. Chú ý các proxy contract, vì contract có thể nâng cấp có thể bị thay bằng code khác về sau. Audit có ích, nhưng chỉ bao phủ phần code đã được xem xét tại thời điểm được xem xét.