Kurtarma ifadesi (Seed phrase)
Kısaca Kurtarma ifadesi, uyumlu bir cüzdanın kendisinden türetilen özel anahtarları ve hesapları yeniden oluşturmasını sağlayan 12–24 kelimelik bir yedektir.
Seed phrase, kurtarma ifadesi veya mnemonic olarak da bilinir ve cüzdanınızı oluştururken cüzdanın ürettiği kelime listesidir. Çoğu cüzdan 12 veya 24 kelime kullanır; BIP-39 standardı 15, 18 ve 21 kelimeye de izin verir. Bir cüzdan, bu kelimelerden türetilmiş tüm özel anahtarları yeniden oluşturabilir. Kelimeler kimdeyse fonların kontrolü ondadır. Cüzdanın geliştiricileri dahil başka hiç kimse bu kelimeleri sizin için geri getiremez.
Kelimeler büyük bir rastgele sayıyı kodlar ve her kelime 2.048 kelimelik sabit bir listeden seçilir. Cüzdan bu sayıyı bir kök seed'e dönüştürür ve belirli türetme yollarını izleyerek ondan bir özel anahtar ağacı türetir. Bu süreç deterministik olduğundan, aynı kelimeleri başka bir uyumlu cüzdana girmek aynı adresleri üretir. Tek bir kurtarma ifadesi Ethereum, BNB Chain, Base ve Solana hesaplarını kapsayabilir. Ancak cüzdanlar bazen farklı türetme yolları kullandığından aynı kelimeler için farklı adresler gösterebilir.
Tokenlarınız hiçbir zaman uygulamanın içinde durmaz. Uygulama, anahtarları kullanmanızı sağlayan bir arayüzdür. Telefonunuz bozulursa erişimi geri kazanmanın standart yolu kurtarma ifadesidir; ancak cüzdanın hâlâ kilidi açık olduğu başka bir cihaz veya ayrı bir özel anahtar yedeği de işe yarayabilir. Özel anahtarla içe aktardığınız hesaplar kurtarma ifadesinden türetilmez, bu yüzden bunları ayrıca yedeklemeniz gerekir. Başka biri kurtarma ifadenizi görürse kendi cihazına aktararak tüm varlıklarınızı boşaltabilir ve blokzincir transferleri geri alınamaz. Bir siteye bağlanmak veya sıradan bir işlemi onaylamak kurtarma ifadesini açığa çıkarmaz. Ancak kötü niyetli bir token harcama izni, bir sözleşmenin tokenlarınızı boşaltmasına yine de olanak tanıyabilir; bu ayrı bir risktir.
Kurtarma ifadesini kâğıda yazın veya metal üzerine damgalayın ve tercihen iki ayrı güvenli yerde, çevrimdışı saklayın. Asla fotoğrafını çekmeyin; not uygulamalarında, bulut depolamada, e-postada veya sohbetlerde saklamayın. BIP-39, bazen 25. kelime denilen ve tamamen farklı bir cüzdan oluşturan isteğe bağlı bir ek parolaya da izin verir. Bunu kullanırsanız kurtarma için hem kelimeler hem de ek parola gerekir; bu yüzden ikisini de yedekleyin.
Bir cüzdan, kurtarma ifadenizi yalnızca resmî uygulama içinde veya resmî kaynaktan aldığınız bir donanım cüzdanında, siz bilinçli olarak geri yükleme ya da içe aktarma seçeneğini seçtiğinizde ister. Bir web sitesinden, destek görevlisinden, airdrop talep sayfasından veya açılır pencereden gelmesi fark etmeksizin, siz başlatmadan gelen böyle bir istek dolandırıcılıktır. Kutusundan, bir karta önceden yazılmış kurtarma ifadesiyle çıkan cüzdanlara da şüpheyle yaklaşın; satıcı bir kopyasını saklamış olabilir.