Anti-whale

Anti-whale หมายถึงกฎเกณฑ์ที่เขียนฝังไว้ใน smart contract ของโทเคนเพื่อจำกัดปริมาณที่กระเป๋าใดกระเป๋าหนึ่งสามารถซื้อ ขาย หรือถือครองได้ โดยมีจุดประสงค์เพื่อป้องกันไม่ให้ผู้ถือรายใหญ่หรือที่เรียกว่า 'วาฬ' กว้านซื้อซัพพลายไปจนหมดตอนเปิดตัว หรือเทขายล็อตใหญ่จนราคาพังทลายในคราวเดียว

กลไกทั่วไปที่พบคือ max transaction ซึ่งจะปฏิเสธการโอนใดๆ ที่มียอดเหรียญเกินกำหนด และ max wallet ซึ่งจะบล็อกธุรกรรมที่จะทำให้ยอดคงเหลือในกระเป๋าเกินเพดานที่ตั้งไว้ โดยมักกำหนดไว้ที่ 1 ถึง 2 เปอร์เซ็นต์ของซัพพลายทั้งหมด บางสัญญามีการเพิ่มระบบ cooldown คั่นระหว่างการเทรด หรือเพิ่มภาษีขายให้สูงขึ้นตามขนาดออเดอร์ ทั้งนี้ liquidity pool, เจ้าของสัญญา และ address บางแห่งมักจะได้รับการยกเว้นเพื่อให้โทเคนยังซื้อขายและบริหารจัดการได้

สำหรับผู้ซื้อ ระบบ anti-whale ช่วยให้การเปิดตัวเหรียญมีความเป็นธรรมมากขึ้นและช่วยชะลอ sniper bot ได้ เนื่องจากไม่มีใครสามารถฮุบเหรียญก้อนใหญ่ได้ในบล็อกเดียว แต่มันก็มักสร้างความสับสนเช่นกัน เช่น ซื้อไม่ผ่านเพราะยอดเกินค่า max หรือผู้ถือเหรียญไม่สามารถเทขายล็อตใหญ่รวดเดียวได้จนต้องทยอยแบ่งขาย ขณะเดียวกันบอทและกลุ่มที่มีการจัดตั้งก็มักจะเลี่ยงข้อจำกัดนี้ด้วยการกระจายการซื้อไปยังกระเป๋าหลายๆ ใบ

กับดักสำคัญคือใครเป็นผู้ถือสิทธิ์ควบคุมการตั้งค่าเหล่านี้ หากเจ้าของสัญญาสามารถปรับเปลี่ยนค่าได้ตลอดเวลา วงเงิน max transaction อาจถูกปรับลดลงจนเกือบเป็นศูนย์ ซึ่งจะส่งผลให้ทุกคนขายเหรียญไม่ได้ในทางปฏิบัติ ขณะที่กระเป๋าของเจ้าของที่ได้รับการยกเว้นยังคงเทรดได้ตามปกติ ควรอ่านสัญญาเพื่อดูฟังก์ชัน setter และตรวจสอบว่า address ใดบ้างที่ได้ข้อยกเว้น ข้อจำกัดที่ถูกล็อกตายตัวในโค้ด หรือยอมให้เจ้าของปรับเพิ่มและปลดล็อกได้อย่างเดียว จะมีความเสี่ยงน้อยกว่าข้อจำกัดที่เจ้าของสามารถบีบให้แคบลงเมื่อใดก็ได้