ارز دیجیتال (Cryptocurrency)

ارز دیجیتال یک دارایی دیجیتال است که مالکیتش روی بلاک‌چین ثبت می‌شود؛ دفتر کل مشترکی که به‌جای یک شرکت، رایانه‌های مستقل زیادی آن را نگه می‌دارند. بیت‌کوین که در سال ۲۰۰۹ راه‌اندازی شد، اولین ارزی بود که کاربرد گسترده پیدا کرد. امروز این واژه همه‌چیز را در بر می‌گیرد، از بیت‌کوین و اتر (Ether) تا هزاران توکن کوچک که کسی در یک بعدازظهر ساخته است.

شما در واقع کوین را در یک فایل یا اپلیکیشن نگه نمی‌دارید. شما یک کلید خصوصی دارید که به شما اجازه می‌دهد از یک آدرس تراکنش امضا کنید، و ماینرها یا ولیدیتورهای شبکه پیش از به‌روزرسانی دفتر کل این امضا را بررسی می‌کنند. کوین‌های بومی مثل BTC، ETH، SOL و BNB کارمزد را روی شبکه‌ی خودشان پرداخت می‌کنند. توکن‌ها را قراردادهای هوشمند (smart contract) می‌سازند که روی همین شبکه‌ها اجرا می‌شوند، هرچند بیشتر مردم هر دو را «کریپتو» صدا می‌زنند.

این موضوع اهمیت دارد، چون انتقال‌ها معمولاً برگشت‌ناپذیرند. اگر آدرس را اشتباه پیست کنید، یک اپروو (approval) مخرب را امضا کنید یا کلیدهایتان را گم کنید، هیچ پشتیبانی وجود ندارد که با آن تماس بگیرید. قوانین عرضه و مالکیت هم در کد و داده‌ی عمومی نوشته شده‌اند، پس به‌جای اعتماد به حرف یک شرکت، می‌توانید خیلی چیزها را خودتان راستی‌آزمایی کنید.

پیش از خرید هر چیزی، مشخص کنید روی کدام شبکه است و آدرس دقیق قرارداد را از منبعی که به آن اعتماد دارید کپی کنید، چون توکن‌های جعلی اغلب نام و تیکر (ticker) واقعی را کپی می‌کنند. با بلاک‌اکسپلورر ببینید چند کیف‌پول آن را نگه می‌دارند و آیا چند کیف‌پول بیشتر عرضه را در اختیار دارند. بررسی کنید که قرارداد می‌تواند توکن بیشتری مینت (mint) کند یا نه و آیا نقدینگی (liquidity) واقعی برای فروش وجود دارد. اینکه توکنی در یک فهرست یا لیدربورد دیده شود، به این معنا نیست که کسی آن را بررسی کرده است.

قیمت‌ها شدیداً نوسان می‌کنند و توکن‌های کوچک می‌توانند بدون هیچ خبری ظرف چند ساعت بیشتر ارزششان را از دست بدهند. بسیاری از ارزهای دیجیتال کاربردی جز معامله ندارند، پس قیمتشان ممکن است فقط بر پایه‌ی توجه باشد. فقط مقداری وارد کنید که تحمل دیدن افتش را داشته باشید.