Rug pull

Rug pull คือการหลอกเอาเงินแล้วหนี (exit scam) ที่คนเบื้องหลังโทเคนเอาเงินไปแล้วหายตัว โปรเจกต์อาจดูปกติได้เป็นวันหรือเป็นเดือน มีเว็บไซต์ มีแชตที่คึกคัก และกราฟที่ขึ้นเรื่อย ๆ แต่แล้วมูลค่าก็ดิ่งลง เพราะผู้สร้างดึงสิ่งที่ทำให้โทเคนมีตลาดออกไป ชื่อนี้มาจากการดึงพรมออกจากใต้เท้าของทุกคนที่ยืนอยู่บนนั้น

กลไกที่พบบ่อยมีอยู่ไม่กี่แบบ แบบคลาสสิกคือ liquidity rug บน DEX ที่ผู้สร้างจับคู่โทเคนใหม่กับ ETH, SOL หรือ stablecoin ใน liquidity pool ให้คนซื้อสวอปเข้ามา แล้วถอนสินทรัพย์ฝั่งคู่เทรดออกจนหมด pool จึงว่างเปล่าและไม่มีใครขายได้ แบบที่สองคือ supply dump ที่ทีมหรือคนใน (insider) ถือโทเคนสัดส่วนมาก แล้วเทขายใส่ pool จนราคาเหลือเกือบศูนย์ แบบที่สามอาศัยโค้ดของสัญญา เช่นฟังก์ชัน mint ที่ให้เจ้าของสร้างโทเคนใหม่ได้ไม่จำกัด หรือกฎซ่อนที่ห้ามทุกคนขาย ยกเว้นเจ้าของ

เรื่องนี้สำคัญเพราะธุรกรรมบนบล็อกเชนย้อนกลับไม่ได้ และไม่มีฝ่ายซัพพอร์ตให้อุทธรณ์ เมื่อสภาพคล่องหายไป โทเคนมักไม่เหลือตลาดจริง และเงินที่ถูกขโมยมักถูกย้ายผ่านกระเป๋าใหม่ภายในไม่กี่นาที โทเคนใหม่เอี่ยมที่มี market cap ต่ำบนเชนไหนก็ตามเสี่ยงที่สุด เพราะการเปิดตัวโทเคนแทบไม่มีต้นทุนและใครก็ทำได้

มีการตรวจสอบบางอย่างที่ช่วยลดความเสี่ยงได้ แต่ไม่ได้ขจัดไปทั้งหมด ดูว่าสภาพคล่องถูกล็อกหรือ burn หรือไม่ ล็อกนานเท่าไร และการล็อกครอบคลุม pool ที่ใช้เทรดจริงหรือเปล่า ดู top holders ใน block explorer ถ้ามีกระเป๋าไม่กี่ใบถือซัพพลายสัดส่วนมาก หรือกระเป๋า deployer ยังเคลื่อนไหวอยู่ ถือเป็นสัญญาณเตือน อ่านดูว่าสัญญาอนุญาตอะไรบ้าง ทั้งการ mint, การหยุดเทรด, การเปลี่ยนภาษี, การ blacklist ที่อยู่ หรือการอัปเกรดผ่าน proxy การ audit ช่วยจับปัญหาของโค้ดได้ แต่บอกไม่ได้ว่าทีมจะเทขายหรือไม่ ดังนั้นการลองขายจำนวนน้อยก่อนซื้อก้อนใหญ่จึงเป็นการเช็กเพิ่มที่ถูกและง่าย