Fair launch

Fair launch คือการเปิดตัวโทเค็นที่ไม่มีใครได้รับสิทธิพิเศษหรือซื้อได้ในราคาถูกกว่าคนอื่นตั้งแต่แรก จะไม่มีรอบ Presale, ไม่มีรอบระดมทุนจากนักลงทุน Private และหากยึดตามนิยามเคร่งครัด ก็จะไม่มีการกันโทเค็นไว้ให้ทีมพัฒนาเลย โทเค็นจะเปิดให้ทุกคนเข้าถึงได้ในเวลาเดียวกัน ภายใต้กติกาเดียวกัน ใครอยากได้ก็ต้องซื้อหรือหามาด้วยวิธีเดียวกับคนอื่นทั้งหมด

Bitcoin คือตัวอย่างสุดคลาสสิก เพราะเหรียญเกิดขึ้นได้จากการขุดตั้งแต่บล็อกแรกเท่านั้น ส่วนบนบล็อกเชนยุคนี้ Fair launch มักหมายถึงผู้สร้าง Deploy โทเค็นแล้วใส่ Supply เกือบทั้งหมดหรือทั้งหมดลงใน Liquidity pool หรือ Bonding curve จากนั้นก็เปิดให้เทรดกันแบบสาธารณะ แพลตฟอร์มเปิดตัว Meme coin ก็ใช้โมเดลนี้ โดยเริ่มขาย Supply ทั้งหมดบน Curve เมื่อซื้อถึงเกณฑ์ที่กำหนด สภาพคล่องก็จะถูกย้ายไปเปิดพูลบน DEX ทันที

จุดเด่นคือช่วยตัดปัญหาวงในที่ได้เหรียญต้นทุนต่ำมาเทขายใส่คนซื้อทีหลัง แต่ในความเป็นจริงมักไม่ได้โปร่งใสและยุติธรรมตามชื่อเสมอไป เพราะ Sniper bot สามารถเข้ามาซื้อได้ตั้งแต่บล็อกแรกๆ หรือผู้สร้างเองก็อาจแอบใช้กระเป๋าอื่นกว้านซื้อตอนเปิดตัว รวมถึงมีกลุ่มคนที่นัดแนะกันเพื่อกวาด Supply ก่อนที่คนทั่วไปจะรู้ตัว นอกจากนี้ Fair launch ไม่ได้เป็นเครื่องการันตีว่า Smart contract จะปลอดภัย หรือโปรเจกต์จะมีมูลค่าจริงแต่อย่างใด

ควรตรวจสอบการกระจายตัวของผู้ถือเหรียญทันทีหลังเปิดตัว ระวังกระเป๋าที่เข้าซื้อในบล็อกแรกๆ และมีแหล่งเงินโอนมาจากกระเป๋าเดียวกับ Deployer ตรวจสอบให้แน่ใจว่า Liquidity ถูกล็อกหรือ Burn ทิ้งแล้ว และ Contract ไม่มีฟังก์ชัน Mint เพิ่มหรือ Blacklist กระเป๋า อย่าลืมมองว่าคำนี้เป็นเพียงรูปแบบการกระจายโทเค็น ไม่ใช่เครื่องหมายรับรองคุณภาพของโปรเจกต์