Rollup
Kort samengevat Een rollup is een Layer 2 die transacties off-chain uitvoert en data met een bewijs naar de base chain stuurt, waarvan het de security overneemt.
Een rollup is een schaalbaarheidsoplossing waarbij transacties buiten de main chain worden uitgevoerd, gebundeld in batches en vervolgens teruggestuurd naar een Layer 1 zoals Ethereum. De kern is dat de transactiedata op de L1 landt, waardoor iedereen de state van de rollup kan reconstrueren en controleren. Dat is precies wat een rollup onderscheidt van een sidechain, die zijn eigen onafhankelijke beveiliging heeft.
Er zijn twee hoofdtypen. Optimistic rollups gaan ervan uit dat elke batch geldig is en hanteren een challenge window, vaak rond de zeven dagen, waarin iedereen een fraud proof kan indienen om een foutieve state terug te draaien. ZK-rollups voegen een validity proof toe: cryptografisch bewijs dat de batch correct is berekend, zodat de L1 dit direct kan verifiëren zonder wachttijd. In beide gevallen ordent meestal een sequencer de transacties en bouwt deze de batches.
Voor houders betekenen rollups aanzienlijk goedkoper en sneller handelen dan op de L1, terwijl de directe koppeling behouden blijft. Er zijn wel trade-offs. Standaard opnames van optimistic rollups naar de L1 duren dagen, waardoor snelle third-party bridges populair zijn, al brengen die eigen risico's mee. Veel rollups draaien nog op een gecentraliseerde sequencer en upgradeable contracts via een multisig, waardoor de veiligheid in de praktijk afhangt van hoe gedecentraliseerd het project werkelijk is.
Controleer of het proof system van een rollup daadwerkelijk live en permissionless is, wie de upgrade keys beheert en of er een route is voor forced withdrawals als de sequencer uitvalt. Houd er rekening mee dat een token op een rollup een eigen contract is; verifieer het adres specifiek op dat netwerk. Lage fees maken het ook goedkoop om spam- en scam-tokens te lanceren, dus de gebruikelijke controles blijven noodzakelijk.